سندروم خودشیفتگی ترامپ

یک سوال ساده این پژوهش را آغاز کرد، اما آغاز واقعی‌اش یک شب خرداد ۱۴۰۴ بود.

جنگ دوازده‌روزه تازه تمام شده بود. بیش از هزار نفر به شهادت رسیده بودند. فرماندهان نظامی و دانشمندان هسته‌ای ایران را هدف گرفته بودند. و من، مثل میلیون‌ها ایرانی دیگر، روی صفحه تلفنم خیره مانده بودم و یک پرسش ذهنم را رها نمی‌کرد: این از کجا آمد؟

نه از کجا به معنای جغرافیایی. از کجا به معنای ریشه‌ای. این زنجیره‌ای که به اینجا رسیده بود، از کجا شروع شده بود؟ چه کسی آن را به حرکت درآورد؟ و چرا هیچ‌کس جلویش را نگرفت؟

آن شب، ذهنم برگشت به سال‌ها پیش. به اولین باری که توییت‌های ترامپ درباره ایران را خواندم و چیزی در آن‌ها توجهم را جلب کرد؛ نه محتوا، بلکه الگو. جمله‌های کوتاه، واژه‌های اغراق‌آمیز، حملات شخصی، ادعاهای بزرگ بدون پشتوانه. و پشت همه اینها، چیزی که روانشناسان آن را «سندروم خودشیفتگی» می‌نامند؛ شخصیتی که دنیا را فقط از منظر خودش می‌بیند، نیاز مفرط به تحسین دارد، و هرگز شکست را به رسمیت نمی‌شناسد.

به‌عنوان دانشجوی دکتری مهندسی فناوری اطلاعات، مدت‌ها این مشغولیت ذهنی با من بود: آیا می‌توان این الگو را اندازه گرفت؟ آیا می‌توان از دل داده‌ها، نقشه رفتاری یک زمامدار را استخراج کرد و رفتارش را پیش‌بینی کرد؟ آن شب خرداد، وقتی به خاکستر جنگ دوازده‌روزه خیره شده بودم، فهمیدم که وقت پاسخ دادن به این پرسش رسیده است.

آن شب، بدون اینکه بدانم، این پژوهش شروع شد.

ماه‌های بعد، غرق داده شدم. بیش از سی‌هزار توییت. صدها ساعت سخنرانی و مصاحبه. ابزارهای پردازش زبان طبیعی که متن را به عدد تبدیل می‌کردند. و تدریجاً، الگویی از دل داده‌ها بیرون آمد که روشن‌تر از آنچه انتظار داشتم بود.

رفتار رسانه‌ای ترامپ الگو داشت. محرک‌های مشخص، واکنش‌های قابل پیش‌بینی. شخصیتی که ابزارهای روانشناسی بالینی توصیف کرده بودند، در قالب داده‌های زبانی قابل اندازه‌گیری بود. و این الگو، وقتی با بستر بحران ایران تطبیق داده شد، زنجیره‌ای را آشکار کرد که هر حلقه‌اش به حلقه قبل وصل بود؛ از خروج از برجام تا شهادت سردار سلیمانی، از سیاست فشار حداکثری تا جنگ دوازده روزه.